Stemtips voor leerkrachten

foto-leerkracht-stemtips

Spreektechniek

Warm je stem ’s ochtends op.
Spreken is topsport! Net zoals alle spieren in ons lichaam, dienen we de werking van onze stemplooien rustig op te bouwen door een goede opwarming. Dit doe je door te zoemen of te liptrillen op een comfortabele toonhoogte. Nadien kan je omhoog en omlaag glijden met de stem.

Zorg voor een ontspannen stem.
Spreken mag geen overbodige inspanning kosten. Probeer steeds de keel te ontspannen tijdens het spreken. Indien dit te veel inspanning kost, kan je de stem best even laten rusten.

Spreek op een aangepaste luidheid.
We dienen ons spreekvolume steeds aan te passen aan onze omgeving. Maak jezelf ervan bewust indien je de neiging hebt om tè luid of tè stil te spreken. Vermijd langdurig spreken op een verhoogde luidheid. Een stemversterker kan hierbij hulp bieden.

Neem voldoende adempauzes.
Leerkrachten hebben de neiging om veel informatie te vertellen op zo weinig mogelijk tijd. Hierdoor geven ze zichzelf niet meer de tijd om tijdig en rustig in te ademen. Zorg dat je zelf eerst een rustige ademhaling hebt vooraleer je het lesgeven aanvat.

Spreek op een aangepaste snelheid.
Snel praten maakt de informatie voor de luisteraar onduidelijk. Spreek rustig, maar duidelijk. Vaak gaat een hoge spreeksnelheid gepaard met onvoldoende adempauzes en een gejaagde persoonlijkheid. Kom eerst tot rust voordat je lesgeeft. Dit zal de informatieoverdracht verhogen.

Vermijd ongecontroleerde stemimitaties.
Kleuterleerkrachten geven hun ‘personages’ kleur door hun stem te veranderen. Vaak gaat dit gepaard met overmatige spierspanning t.h.v. de keel. Maak jezelf hiervan bewust en probeer deze los te laten. Soms is het raadzaam om de imitaties gedurende enige tijd te vermijden en te zorgen voor een goede stemrust.

Stemhygiëne

Neem voldoende stemrust
Na een lange spreekactiviteit heeft onze stem rust nodig om te recupereren. Na het lesgeven (of tijdens pauzes) laat je de stem zoveel mogelijk rusten.

Hydrateer je stemplooien.
shutterstock_352590485Wanneer de stemplooien voldoende bevochtigd zijn, neemt hun flexibiliteit toe. Drink regelmatig niet-bruisend water vóór, tijdens én na het lesgeven. Wil je graag extra hydrateren, dan is frequent waterdampen (zonder toevoeging van kruiden) een goed hulpmiddel. Een optimaal resultaat bereik je door dit te combineren met stemrust.

Beperk caffeïne- en alcoholgebruik.
Overmatig gebruik van caffeïne en alcohol kan de stemplooien uitdrogen, waardoor het de werking van de stemplooien verstoort. Daarnaast hebben ze een sterke invloed op de werking van de maag en kan het reflux (= maagzuur) in de hand werken. Schakel zoveel mogelijk over naar niet-bruisend water, thee of caffeïnevrije koffie.

Vermijd overmatig hoesten/kuchen/keelschrapen.
Overmatig hoesten/kuchen/keelschrapen kan de stemplooien beschadigen omdat ze met grote kracht tegen elkaar worden gedrukt. Vaak doen we dit onbewust. Hierdoor kan er een chronische prikkeling ontstaan en kom je terecht in een vicieuze cirkel. Probeer deze te doorbreken door je eerst bewust te worden van dit gedrag en het nadien af te bouwen.

Zorg voor een goede nachtrust.
Vermoeidheid kan ervoor zorgen dat je stem hees of schor klinkt. Raadpleeg je huisarts indien er lange periodes van vermoeidheid zijn.

Lesgeven

Gebruik stemontlastende werkvormen.
Wissel voortdurend af tussen stembelastende (bv. doceren) en stemontlastende werkvormen (bv. groepswerk). Zorg op voorhand voor duidelijke instructies bij het geven van opdrachten.

Zorg voor een goed klasmanagement.
Een goed klasmanagement brengt structuur en rust bij de leerlingen. Ook non-verbaal kan je een klas ‘in toom houden’. Des te rustiger de klas, des te minder werk je voor je stem.

shutterstock_309241211

Aanhoudende heesheid?

Indien je heesheid langer dan 3 weken aanhoudt, raadpleeg je best een Keel-Neus-Oorarts (KNO-arts). Deze evalueert je stemplooien en geeft je gericht advies. Bij dringende gevallen laat je de stem best zo snel mogelijk controleren.

Facebook
Volg ‘Sonar Logopedie & Stemcoaching’ op Facebook:
@sonarlogopedie